BHUKU 30, CHIKAMU 2 • Chikumi 2026. Nyaya yakazara »

Kupararira kwechirwere cheParkinson muguta riri pakati penzvimbo dzakakwirira dzePeru: Chidzidzo chakavakirwa pahuwandu hwevanhu
Chidzidzo ichi chinopa fungidziro yenharaunda yehuwandu hwechirwere cheParkinson muJauja, guta riri pakati peAndes muPeru, ichishandisa nzira yekufamba nemba ine zvikamu zviviri. PD ndiyo yechipiri chirwere chepfungwa chinowanzoonekwa pasi rose, asi data rezvirwere kubva kuLatin America, kunyanya munzvimbo dzeAndean, richiri shoma. Chidzidzo ichi chinogadzirisa musiyano uyu nekutarisa pavanhu vasina rubatsiro rwakakwana vane hunhu hwakasiyana hwenharaunda netsika.
Takaongorora vanhu 1,960 tichishandisa nzira yezvikamu zviviri: chikamu chekutanga chaisanganisira kuongororwa kwepasuo nesuo nemibvunzo yemibvunzo ine zvinhu zvipfumbamwe yeParkinsonism, uye chikamu chechipiri chaisanganisira kusimbiswa kwetsinga dzetsinga dzepfungwa dzevanofungidzirwa kuti vane chirwere ichi nenyanzvi dzezvirwere zvekufamba. Huwandu hwevanhu vane chirwere ichi vakaonekwa nevanhu 21, 16 kuburikidza nehurongwa hwekuongorora, zvichiratidza huwandu hwevanhu 816 pavanhu 100,000 uye huwandu hwevanhu 566 pavanhu 100,000. Kufungidzira uku kunoenderana nemishumo yepasi rose asi kunopfuura kwakambotaurwa kare kuAndean Latin America. Kuwanda kwevanhu kwakawedzera zvakanyanya nezera, kunyanya pakati pevanhu vane makore anopfuura 80, zvichisimbisa kukwegura sechikonzero chikuru chenjodzi.
Chinhu chikuru chakawanikwa ndechekuti gumi pavanhu makumi maviri nemumwe vane chirwere chePD vakaongororwa vachangobva kuongororwa, zvichiratidza kusanyatsoonekwa kwechirwere munzvimbo iyi. Kusawana rubatsiro rwakakwana rwehutano hwetsinga, kusaziva zvirwere, uye kududzirwa kwezviratidzo zvemuviri senzira yekukwegura kwakajairika zvinogona kukonzera kunonoka kuongororwa. Kusavapo kwevanachiremba vetsinga uye kuvimba nerubatsiro rwekutanga rwekurapa zvinogona kuwedzera mukana uyu wekuongorora chirwere.
Mukurapa, varwere vazhinji vakaratidza zviratidzo zvePD, nekudedera sechiratidzo chekutanga chinowanzoonekwa. Kuongororwa kwepfungwa kwakaratidza mamakisi mashoma eMoCA, zvichiratidza mutoro mukuru wekusagadzikana; zvisinei, kuwanikwa uku kunofanira kutsanangurwa nokungwarira tichifunga nezvezvinogona kuitika pakudzidza netsika. Kuwanda kwevarume muhuwandu hwePD kwakaonekwa; tsananguro dzinogona kuitika dzinosanganisira kusiyana kwekusangana nebasa uye mukana wekuwana hutano, kunyangwe izvi zvisina kuongororwa zviri pamutemo.
Kusangana kwezvirwere nePD kwakaongororwa pakati pevarwere vane chirwere ichi: vazhinji vaigara pedyo nemabasa ekurima uye vamwe vakashuma kushandiswa kwemishonga inouraya zvipembenene; zvisinei, zvakawanikwa izvi zvichiri kuongororwa nekuda kwekugadzirwa kwechidzidzo ichi uye kushaya boka rekutonga. Kuongororwa kwemajini hakuna kuratidza mhando dzezvirwere mumajini anozivikanwa ane chekuita nePD, zvichitsigira hunhu hwezvirwere zvakawanda.
Chidzidzo ichi chinosimbisawo matambudziko ekufambisa zvinhu netsika ekuita tsvakiridzo yezvirwere munharaunda dzeAndes, kusanganisira kusavimbana nemabasa ekutsvagisa uye zvipingamupinyi pakutora chikamu. Zvakakosha, mwero wekupindura pakusimbiswa kwetsinga waiva 60%, uye kusapindura kungave kwakaita kuti huwandu hwechokwadi hwezvirwere husatariswe zvakanyanya.
Mukupedzisa, kuwanda kwechirwere chePD muvanhu ava vekuAndes kunoita sekunge kwakafanana nefungidziro dzepasi rose asi zvingangove zvisingazivikanwe zvakanyanya nekuda kwekusiyana kwehutano. Kuvandudza mukana wekuwana rubatsiro rwemitsipa, kuwedzera ruzivo, uye kushandisa nzira dzekutsvagisa dzakagadziriswa netsika zvinofanirwa kukosheswa munzvimbo dzisina vanhu vakawanda.
Read more Kufamba Pamwe Chete:




