VHURUMENDE 26, NYAYA 2 • Chikumi 2022. Nyaya yakazara »

Parkinson's Awareness, Advocacy and Support Groups muAfrica: Tirikupi Ikozvino?
Chirwere cheParkinson ndicho chechipiri chinowanzozivikanwa neurodegenerative chirwere uye chiri kukurumidza kukura mamiriro etsinga munyika. Nhamba yevanhu vanobatwa nechirwere ichi inofungidzirwa kuti ichakwira kusvika kumamiriyoni 12.9 panosvika 2040. Izvi zvinotsanangurwa se'Pandemic yeParkinson.'1
Ruzivo nezvechirwere cheParkinson (PD) pakati peruzhinji muAfrica rwakaganhurirwa zvakanyanya. Pamusoro pezvo, pane maonero asiriwo pamusoro pechirwere ichi, sekuti chine huroyi mune mamwe matunhu uye kunoonekwa sechinhu chakajairika uye kune mamwewo kuchembera. Hapana mubvunzo kuti PD inoonekwa sechirwere chinonyadzisa munyika zhinji dzeAfrica. Kutya kuitirwa chiseko nechirwere kunotungamirira kunonoka kuongororwa kana kutungamirira kusina kunaka nekuzviparadzanisa nevamwe.2
Kusimudzira ruzivo nezvechirwere cheParkinson munharaunda dzakasiyana dzemuAfrica kwakakosha. Inoita kuti vanenge vabatwa nechirwere ichi vatsvage mazano kuna chiremba nguva ichiripo uye inokurudzira vanhu kuti vataure nezvehutano hwavo pachena. Kubatanidzwa kuri nani mukati menzanga kunoderedza rusarura rwunobva kuchirwere. Kune rumwe rutivi, kuziva nezvechirwere pakati pevashandi vehutano kwakakosha zvakaenzana, kwete kungoguma nekupa hutano huri nani nerutsigiro rwevarwere asiwo kukurudzira tsvakurudzo yePD muAfrica.
Kuti tigadzirise kushaikwa kweruzivo, tinofanira kuumba danidziro dzakafanira dzekuzivisa uye kupa zvinyorwa zvekudzidzisa zvinoenderana netsika nemagariro mumitauro yemuno. Tinogonawo kushandisa zviwanikwa zvinobata vanhuwo zvavo vane dzidzo shoma nenzira yakatwasuka, sekushandisa social media, radio, TV nedrama.3
Kudiwa Kwekuwedzera Kuedza Kwekukurudzira muAfrica
Nhamburiko dzekusimudzira dzinodiwa pasi rese kugadzira, kuronga, kugadzirira uye kutanga mishandirapamwe yekuwedzera ruzivo rwezvematongerwo enyika nezvechirwere cheParkinson sedambudziko rehutano rekutanga. Mamiriro ezvinhu muAfrica anoda kutowedzera kushanda nesimba kuti agadzirise matambudziko evashoma vanamazvikokota vezvirwere zvekufamba, kushaya ruzivo rweveruzhinji uye kusaenzana kuti vawane rubatsiro rwekurapa. Vamiriri vemuAfrica vanosungirwa kuti vatarise pfungwa dzavo pane zvisina kufanira zvinodiwa nevarwere vane PD mudunhu - kusimudzira ruzivo rwakanyanya nezvechirwere ichi, kubatsira kuvandudza kuwanikwa kwekutarisira murwere wese nekutaura kuhurumende nekusimudzira uye kusundidzira tsvagiridzo yePD muAfrica yose. Mumwe wevamiriri vemuAfrica vane mukurumbira ndiOmotola Thomas, anova muvambi weParkinson's Africa, aine chinangwa chekupa masimba kuAfrica akabatwa nechirwere cheParkinson. Iye zvakare inhengo yekutanga yePD Avengers, boka renyika dzese revamiriri rakatsunga kupedza PD.
Kudiwa Kwemapoka Ekutsigira muAfrica
Mapoka ekutsigira anogona kutorwa senzvimbo yakachengetedzeka umo vanhu vanonzwa kugamuchirwa uye kugovana zvavanosangana nazvo. Vanogonawo kuwana rumwe ruzivo nezvechirwere uye kuti vangararama sei nemamiriro avo matsva. Iyo inzira yekuita hukama uye kubata vanhu vakabatwa nechirwere ichi, zvichibatsira kudzikisira rusarura uye kuzviparadzanisa nevamwe. Hunhu hwehupenyu huchave nani kana munhu akabatwa nemhuri dzavo vakawana kugamuchirwa nekutsigirwa kwakadaro.4
Zvakakodzera kuti titaure kuti kune akati wandei akadzikama ekutsigira Parkinson mapoka muAfrica anoshandira nharaunda dzawo. Aya ari muNigeria, Uganda, Ghana, Cameroon, Kenya, South Africa, Ghana, neEthiopia. Zvakadaro, kuedza kwakawanda kunodiwa kuumba boka rimwe chete rekutsigira munyika imwe neimwe yeAfrica.
Gore ra2021 rakaona kutangwa kweSEE Parkinson chirongwa neParkinson's Africa uye IPDGC-Africa. Yakanga iri chirongwa chekudzidza nezvehutano chiri kutsvaga kupa varwere vemuAfrica rutsigiro rwePD, dzidzo uye zviwanikwa zvekugonesa, kuparadzira ruzivo rwakanyanya nezvechirwere ichi nekutyora chipingamupinyi chemutauro. Muna Ndira 2022, vakazivisa kuwanikwa kwe zviwanikwa zvedzidzo muzvinyorwa zvakadhindwa, zvedhijitari uye zvekuteerera mumitauro yakati wandei yemuAfrica.
Musi waKubvumbi 12, 2022, Global Alliance to End Parkinson's Disease yakatanga chirongwa chitsva chepasi rose chekuzivisa kwaParkinson, “the Spark,” muVancouver, Canada. Inotarisira kupa simba rekufamba kwepasi rose uye kukurudzira kukurumidza, kubatana uye tariro yekupedza chirwere cheParkinson. Kutangwa kwayo kwakaziviswa nemasangano anopfuura makumi masere echirwere cheParkinson uye zviuru zvevamiriri kubva kunyika makumi masere nenhatu. The African partner masangano iIPDGC - International Parkinson Disease Genomics Consortium (Africa), Parkinson's Africa (Africa), uye Parkinson's Si Buko Uganda (Uganda).
Mukupedzisa, pane zvakakomba kuedza kuparadzira ruzivo nezvechirwere cheParkinson muAfrica yose. Kuedza uku kunoda kutsigirwa, kuchengetedzwa uye kuitwa munyika imwe neimwe yeAfrica. Zvigumisiro zvichave zvakanyanya kutarisira uye tsvakurudzo pamusoro pechirwere mukondinendi.
Goverana ichi chinyorwa:
References:
-
Dorsey, E., & Bloem, B. (2018). Iyo Parkinson denda-Kudaidza kuita chiito. JAMA Neurology, 75 (1), 9-10. https://doi.org/10.1001/jamaneurol.2017.3299.
-
Fothergill-Misbah, N., Walker, R., Kwasa, J., Hooker, J., & Hampshire, K. (2021). "Matambudziko evanhu vakuru," kusavimbika uye kuve pamutemo: Matambudziko nekuongorora chirwere cheParkinson muKenya. Zvemagariro Sayenzi & Mushonga, 282, 114148. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.114148.
-
Dekker MCJ, Coulibaly T, Bardien S, Ross OA, Carr J, Komolafe M. Parkinson's Disease Research paAfrica Continent: Zvipingamupinyi uye Mikana. Front Neurol. 2020 Jun 19;11:512. doi: 10.3389/fneur.2020.00512.
-
Natasha Fothergill-Misbah, Suzanne Moffatt, Hellen Mwithiga, Kate Hampshire & Richard Walker (2021) Basa remapoka anotsigira mukutarisira chirwere cheParkinson muKenya: Kugarisana, ruzivo uye pamutemo, Global Public Health, DOI: 10.1080/17441692.2021.1954227.
Read more Kufamba Pamwe Chete:




