VHURUMENDE 28, NYAYA 2 • JUNE 2024. Nyaya yakazara »

Kuvandudza kuwanikwa kwemishonga yeParkinson munzvimbo dzisina kuchengetedzwa dzeEthiopiya
Ethiopia, nyika yechipiri ine vanhu vakawanda muAfrica, inogara vanhu 120 miriyoni. Nekuda kwekukura kwehupfumi huchangobva kuitika uye nekuvandudzwa kwehutano hwehutano, avhareji yekurarama kwevaEthiopia yakawedzera zvakanyanya mumakore achangopfuura kusvika kumakore 67.4 (1). Huwandu hwevanhu vachembera pamwe chete nekukurumidza kukura kwevanhu kuchafambisa epidemiologic kuchinja kubva kuchirwere chinotapukira chine hukama nehurombo uye kushaya chikafu chinovaka muviri kuenda kune kuchembera kwakabatana neurodegenerative kusagadzikana. zvakadai sechirwere cheParkinson (PD).
Kunyange zvazvo kunyanya kuwanda kwePD muEthiopia kusina kunyatsonyorwa, kuongororwa kwemazuva ano kwakafungidzira kuwanda kwePD muSouth Africa yeSahara (SSA) kubva ku7 / 100,000 muEthiopia kusvika ku67 / 100,000 muNigeria (2). Vanyori vanobvuma kuwanda kwakaderera kwePD mudunhu kunogona kunge kuri nekuda kwezvikonzero zvakati wandei, zvinosanganisira underdiagnosis yenyaya dzePD, sezvo dzichinyanya kunzi "kuchembera chaiko." Mashoko asina kudhindwa kubva kuboka rekutsigira varwere vemunharaunda - Parkinson's Patient Support Organisation-Ethiopia (PPSO-E) - yakaratidza kuti kune vanopfuura 1,500 PD varwere vakanyoreswa navo, uye vazhinji vavo vanobva kuguta guru kana matunhu makuru uko vane ruzivo rwakati nani uye zviwanikwa zvekutsvaga kurapwa neurologist.
Kuwana mushonga wakakosha wekutarisira PD wakaganhurirwa zvakanyanya munzvimbo dzisina kuchengetwa dzeEthiopia. Rimwe rematambudziko akanyanya kusakwana kwehutano hwehutano, kusanganisira nzvimbo dzehutano dzisina midziyo uye ma pharmacy ari kure nekumaruwa. Kushaikwa uku, pamwe nekushomeka kwevashandi vehutano vane hunyanzvi, zvinoita kuti zviome kune vanhu vanorarama nePD kuti vawane kuongororwa kwakakodzera, kurapwa nenguva, uye kuenderera mberi nekuchengetedza. Kunze kwezvo, cheni yekugovera mishonga inotarisana nematambudziko akati wandei, anosanganisira kusakwana kugovera network, kusakwana kwenzvimbo dzekuchengetera, uye zvipingamupinyi zvekutonga.
Kunyange zvazvo rondedzero yeEthiopian Essential Medicines yakadzokororwa yaisanganisira Levodopa-Carbidopa senzira huru yekurapa PD, kuvapo kwemishonga yakakosha yakadaro kunowanzo kusaenderana munyika yose. Kushaikwa uku kunowedzera kuwedzerwa nekudhura kwemishonga yakadai, iyo inoisa mutoro mukuru wemari kuvanhu vazhinji nemhuri, kunyanya avo vanorarama muurombo. Ongororo yekondinendi ye2021 kubva kunyika makumi maviri nesere dzemuAfrica yakaratidza kuti Levodopa-yakavakirwa pamuromo gadziriro yaiwanikwa chete mu28% (kana 46.4) nyika, ine inoshanduka inokwanisika uye isina kana inishuwarenzi yakavharwa muinopfuura hafu yenyika idzodzo (13). Nekuda kweizvozvo, kuwanikwa kwemishonga yakakosha yePD kune kushomeka, uye varwere vanogona kuenda kune imwe nzira, isingashande, kana isina kuchengetedzeka kurapwa nekuda kwekukwanisa kukwereta.
Kugadzirisa matambudziko ekuendesa mishonga yeParkinson kunzvimbo dzisina kuchengetedzwa dzeEthiopia inoda nzira ine mativi mazhinji, zvinosanganisira kuvandudzwa kwezvivakwa zvehutano, kuvaka hunyanzvi, uye nzira itsva dzekugovera mishonga nekukwanisa kuitenga. |
|
Muchidimbu, kuendesa mishonga yeParkinson kunzvimbo dzisina kuchengetedzwa uye dziri kure dzeEthiopia zvinopa matambudziko makuru ane chekuita nekuwanikwa, kuwanikwa, uye kugona. Nekudaro, nekuedza kwakabatana kunosanganisira masangano ehurumende, vanopa hutano, masangano asingabatsiri, uye akazvimirira, zvinokwanisika kukunda matambudziko aya uye nekuvandudza kuwana kwakakosha kurapwa kwePD kune vanoshaya. Nekudyara muzvivakwa zvehutano, kuvaka hunyanzvi, kukwidziridzwa kwekugovera mishonga, uye zvirongwa zvekukwanisa kutenga, Ethiopia inogona kutora matanho ane musoro ekuona kuti vanhu vese vanorarama nechirwere cheParkinson vanowana rubatsiro nerutsigiro rwavanofanirwa.
References
- HelpAge International. Kusagadzikana Kwevanhu Vakura muEthiopiya: Nyaya yeOromia, Amhara uye SNNP Dunhu reMatunhu. Addis Ababa: HelpAge International (2013), p. 1–84.
- Chirwere cheParkinson muSub-Saharan Africa: Ongororo yeEpidemiology, Genetics uye Kuwana Kuchengeta. 2020
- Hamid, Eman nevamwe. "Kuvepo kweMarapirwo neMasevhisi eChirwere cheParkinson muAfrica: Ongororo yeContinent-Wide." Matambudziko eMovement: chinyorwa chepamutemo cheMovement Disorder Society vol. 36,10 (2021): 2393-2407.
Read more Kufamba Pamwe Chete:




