Enda kune Zviri Mukati
International Parkinson uye Movement Disorder Society

        VHURUMENDE 30, NYAYA 1 • Kurume 2026.  Nyaya yakazara »

Kusashanda zvakanaka kweamygdala nenucleus basalis kunokonzera kuona zvisizvo muchirwere chaParkinson.   



Sei kuona zvinhu zvisipo muchirwere chaParkinson kuchikosha? 

Kuona zvinhu zvisipo kwakajairika muchirwere cheParkinson, kuchibata varwere vanosvika 70% nekufamba kwenguva. Izvi zvinogona kusiyana kubva pakuona zvisizvo kusvika pakuona zvinhu zvisipo uye zvinogona kufambira mberi kusvika pakufunga zvinhu zvisipo. Chinonyanya kunetsa nezvekuona zvinhu zvisipo ndechekuti zvinogona kuratidza kudzikira kwekuziva nekukurumidza uye chimwe chezvinhu zvakasimba zvinofanotaura kuti vanhu vachatanga kugara mudzimba dzevakwegura. Zvinosuwisa kuti nzira dzekurapa dzinoshanda pari zvino dzakaganhurirwa, izvo zvinosimbisa kukosha kwekunzwisisa zvakadzama pathophysiology yavo. 

Ndedzipi dzimwe nzira dzakataurwa kuti dzitsanangure kuona zvinhu zvisipo? 

Chinhu chinowanzoonekwa mumamodeli mazhinji anotsanangurwa kutsanangura zvinhu zvisipo ndechekuti zviitiko izvi zvisingawanzoonekwi zvinobva mukusawirirana pakati pezvinhu zvinopinda kubva pasi zvichikwira uye simba rekubva kumusoro zvichidzika pakunzwisisa, zvinotsanangurwa zvakanyanya sezvinotarisirwa kana fungidziro dzakaumbwa nezvakaitika kare. Kutarisa kunoita basa guru mukuona kubva pasi zvichikwira kusvika kumusoro, zvichishanda kukoshesa ruzivo rwepfungwa rwunouya rwune chekuita netarisiro dzemukati. Muenzaniso weuropi wechikwata chedu unosimbisa kuti kusashanda zvakanaka mukati mema network makuru ekutarisa kunogona kukanganisa kuenzana uku, zvichiwedzera kushaya simba kwekuona zvisizvo uye kuona zvisizvo.  

Chii chakafuridzira mubvunzo wedu wekutsvaga? 

Sezvakaratidzwa muongororo yedu yazvino, humbowo huri kukura hunoratidza kuti kuora kwemuviri mukati mehurongwa hwecholinergic, kunyanya nucleus basalis yeMeynert (NBM), kunoita basa guru mukuita kwekuona zvinhu zvisipo muchirwere cheParkinson. Panguva imwe chete, zvidzidzo zveuropi zvakaratidza hukama huripo pakati pekuona zvinhu zvisipo uye mutoro wemuviri wakakwira weLewy mukati meamygdala, nzvimbo iri panjodzi huru yekuora. Kunyange hazvo manuclei ese ari maviri akabatanidzwa ega, kuti mhedzisiro yekushanda kwekuchinja uku kwezvirwere inosangana sei hazvisati zvajeka.  

Saka, taida kutanga taona kana kuona zvisizvo kwakabatana nekubatana kusina kujairika kwe amygdala ne network dzekuona nedzekutarisa. Zvadaro, tichifunga nezvebasa re system ye cholinergic mukutonga kutarisisa, takaongorora kana hukama huripo pakati pekusashanda zvakanaka kwe network ye amygdala-attention nekuona zvisizvo hunoenderana nekuchinja kwe NBM connectivity. 

Chidzidzo chedu chakaratidzei? 

Tichishandisa MRI inoshanda yekuzorora, takaona kuti vanhu vane chirwere cheParkinson vanonzwa kurota vachiona zvinhu zvisina kujeka vakaratidza kudzikira kwekubatana kweamygdala ne network dzekuona nedzekutarisa. Zvakakosha, kubatana kuripo pakati pekudyidzana kwe amygdala-attention network dzisina kujeka uye kurota zvinhu zvisina kujeka kwakakonzerwa nekudzikira kwekubatana pakati peNBM ne network yekutarisisa ventral. Izvi zvinoratidza kuti, kana tikazvitarisa chete, kutadza kushanda kweamygdala kunogona kusakwana kuti tinzwisise zvizere kurota zvinhu zvisina kujeka asi kukanganisa kwacho kunoenderana nekukanganisika kunoitika panguva imwe chete mukati me system ye cholinergic. 

Zvakawanikwa izvi zvinosimudzira sei kunzwisisa kwedu kuona zvinhu zvisipo? 

Zvatakawana zvinotsigira mamodheru akavakirwa pa network anoratidza kuti kuona zvinhu zvisipo kunobuda mukuwirirana kwakakanganisika pakati pemasystem ekuona nekutarisa uye zvinoratidza zvinogona kuitika pakusashanda zvakanaka kwema neurotransmitter uye chirwere chenzvimbo. Tichiwedzera basa rekare rakaongorora cholinergic system ne amygdala zviri zvega, zvatakawana zvinosimbisa kuti "kubatwa kaviri" ndiko kunoita sekwakakosha, zvichisimbisa kukosha kwekufunga kuti macircuit akawanda akabatwa nechirwere anobatana sei kuti abudise zvinhu zvisipo. 

Verenga bepa
 

 

 

Read more Kufamba Pamwe Chete:

Nyaya yakazara    matura oruzivo