Enda kune Zviri Mukati
International Parkinson uye Movement Disorder Society

Nhoroondo yeVanokanganisa Kufamba: Simba rekutora mavhidhiyo

April 06, 2026
Chikamu:294
Series:Nhoroondo yeMovement Disorders
Dr. Mattia Rosso vakabatana naDr. Sara Schaefer kuti vakurukure nezvekushandiswa kwevhidhiyo mukurapa nekudzidzisa nezvematambudziko ekufamba, uye kuti zvakachinja sei kufambira mberi kwebasa iri. Verenga chinyorwa.

Dr. Sara Schaefer: [00:00:00] Mhoroi uye tinokugamuchirai kuMDS Podcast, iyo podcast yepamutemo yeInternational Parkinson and Movement Disorder Society. Ndiri mugamuchiri wenyu, Sara Schaefer, mutevedzeri wemupepeti wepodcast iyi uye purofesa wezveuropi paYale School of Medicine, uye ndinofara nhasi kutaura nemumwe wevadzidzi vedu pano paYale, chaizvo. Dr. Mattia Rosso, uyo ari nhengo yezvirwere zvekufamba uye achaenderera mberi nekuita fellowship ye cognitive neurology. Uye iye zvakare mumwe wevakatanga NeuroHumanities Network. Uye nhasi, sechikamu cheHistory of Movement Disorders series yedu, tichataura nezvechinyorwa chake chazvino muMovement Disorders clinical Practice pamusoro pekushandiswa kwevhidhiyo nekufamba kwenguva muzvirwere zvekufamba. Tinokutendai nekubatana nesu Mattia. Uye tinokugamuchirai. 

Ona chinyorwa chakazara

Dr. Mattia Rosso: Ndatenda zvikuru nekusuma uye ndatendawo nekukoka kwenyu [00:01:00].

Dr. Sara Schaefer: Saka tisati tatanga, ndinoda kuzivisa vateereri vedu nezvezvikamu zvekare zvine chekuita nechikamu chanhasi. Zvikuru munhevedzano yedu yenhoroondo, takataura nezvaCharcot nepesvedzero yake muzvirwere zvetsinga nekufamba, kusanganisira kushandisa kwake mifananidzo nemavhidhiyo muchikamu 282 kubva muna Ndira 2026.

Saka chinhu chekutanga chandichakubvunza, Mattia, ndechekuti chii chakaita kuti iwe nevamwe vanyori mutevere nyaya iyi senyaya inonakidza uye makaunganidza sei ruzivo rwese rwamunarwo muchinyorwa ichi? 

Dr. Mattia Rosso: Mubvunzo wakanaka uyu. Saka chekutanga, ndine hanya nekubatana kuripo pakati pezvevanhu, hunyanzvi, uye uropi.

Uye sechikamu chegore redu rekupedzisira rekudzidziswa kwandakaita basa rangu rekugara paMedical University of South Carolina, tese tinoita ma grand rounds. Saka tinopa ma grand rounds, tinogona kusarudza chero musoro wenyaya. Uye ndakakurudzirwa nevandirayiridzi vangu ikoko kuti nditevere kufarira kwandinako mukupindirana kwe [00:02:00] kwemafirimu, mavhidhiyo, uye kusagadzikana kwekufamba.

Saka ndakafunga kuti yaiva nyaya inonakidza isina kumboongororwa zvakanyanya. Uye mukuita ongororo iyi yemabhuku, ndakawana ruzivo rwakawanda runonakidza nezvenhoroondo yemafirimu uye pesvedzero yemafirimu muuropi, asiwo handina kuwana zvakawanda nezvemavhidhiyo nezvirwere zvekufamba.

Saka zvandakazopedzisira ndaita pamitambo yangu mikuru kwaive kuita hurukuro dzakawanda nenyanzvi dzakawanda mubasa iri, kusanganisira Steve Frucht, kusanganisira Andrew Lees, Dr. Lang, Dr. Oaken, Dr. Tanner, mushakabvu Mark Hallett, Dr. Jankovic, Dr. Goetz, pamwe naDr. Fahn. Uye ndichitaura navo, ndakaziva kuti matambudziko emavhidhiyo nekufamba akabatana zvakanyanya sei.

Saka mushure mekundipa hurukuro huru, mumwe wevanondipa mazano akati, Dr. Christine Cooper, akandikurudzira kunyora izvi. Ndipo pandakataura naDr. Barton, uyo ane mukurumbira munyaya ye [00:03:00] achitsanangura mashandisirwo anoitwa vhidhiyo mumatambudziko ekufamba. Akamboburitsa pamusoro penyaya iyi kare uye pamwe chete takabatanidza hurukuro idzi pamwe chete uye takapedzisa kunyora kwedu.

Dr. Sara Schaefer: Saka tisati tatanga kushandisa vhidhiyo muuropi uye muzvirwere zvekufamba, munogona here kuunza vanhu vasina ruzivo kuburikidza nenhoroondo yekutora mifananidzo nemavhidhiyo? Ndeapi makumi emakore atiri kutaura nezvawo pano? Chii chiri kushanduka kwehunyanzvi nekufamba kwenguva? 

Dr. Mattia Rosso: Hongu, zvachose.

Pane zvakawanda zvekutaura nezvekuvapo kwekutora mifananidzo, uye kutora mifananidzo kunotodzokera kumazuva ekare, kunyangwe kuma1600 nezve camera obscura. Asi izvozvo zvakasiyana zvikuru nezvatinofunga nezvekutora mifananidzo. Saka kutora mifananidzo kunotanga pakati pemakore ekuma1800 uye kunokura zvishoma nezvishoma kusvika pane chimwe chinhu chainzi Daguerreotype, uye zvishoma nezvishoma kusvika pane chatinofunga nezvekutora mifananidzo iye zvino.

Saka ndingati kutora mifananidzo kunotanga pakati pemakore ekuma1800 muFrance, uye kunozochinja zvishoma nezvishoma uye kunowedzera kuwanikwa. Asi kunyangwe tikatarira kumagumo kwezana remakore rechi19, tiri kutarisa makamera makuru kwazvo, makamera makuru aitorawo nguva yakawanda kuti firimu rigadzirwe.

Saka dzakanga dzisinganyanyi kushandiswa uye dzainyanya kushandiswa pakutora mifananidzo yenzvimbo. Uye zvishoma nezvishoma, pakupera kwema1800 ndipo patinotanga kuona kuberekwa kwemifananidzo yemhando yekufamba, uye ndipo pandinofunga kuti tichazotaura nezvazvo gare gare, asi ndipo patine mutori wemifananidzo ane mukurumbira anonzi Eadweard Muybridge, uyo ari munhu wekutanga kufunga nezvekuti kutora mifananidzo kwakatevedzana kwaigona sei kuvaka izvo zvaizofungidzirwa sefirimu.

Uye kubva kwaari tinova nekuzvarwa kwemafirimu. Uye zvakare tinova nekuzvarwa kwemafirimu pakupera kwezana remakore rechi19. Uye kunyangwe nekuzvarwa kwemafirimu, nehama dzaLumière, taiva netekinoroji [00:05:00] yaidhura zvikuru uye ine njodzi nekuti yakagadzirwa nesilver nitrate.

Saka zvishoma nezvishoma mafirimu anova asina njodzi, asingadhuri zvakanyanya, asi kuti asvike kune veruzhinji muchimiro chemavhidhiyo ekumba, tinofanira kutarisa pakati pezana remakore rechi20, saka kuma1950, uye zvishoma nezvishoma mafirimu anova nyore kutakurika. Tine mafirimu epamusoro-soro, ayo ari madiki zvikuru, uye tine mukana chaiwo wekuwana makamera anotakurika nemakamera evhidhiyo anotakurika mumakore ekuma1970.

Uye zvechokwadi tinoziva zvichazoitika. Tinotangira pafirimu, tinoenda kuvhidhiyo, uye unogona kufunga nezvemakaseti evhidhiyo, VHS nemakaseti madiki ayo vamwe vedu vangave vakambosangana nawo. Uye zvechokwadi tinoziva shanduko yedhijitari yakaitika mukupera kwezana remakore rechi20.

Uye zvechokwadi, tekinoroji yefoni, iyo yakaita kuti zvese zvive nyore kutakurwa uye zvive nyore kuwana. 

Dr. Sara Schaefer: Zvinonakidza zvamakataura [00:06:00] munyaya iyi nezvekuti pavakachinja kubva pafirimu kuenda pavhidhiyo, hunhu chaihwo hwakaderera sei, izvo zvandisati ndambofunga nezvazvo. Mungangotaura nezvazvo muchidimbu here?

Dr. Mattia Rosso: Ehe, zvechokwadi. Izvi zvinoita sezvisinganyatsonzwisisike kune vazhinji. Asi pfungwa huru ndeyekuti vhidhiyo yaive nzira yepamusoro-soro. Saka kana ukatarisa firimu rekutanga kwezana remakore rechi20 risati ragadzirwa, uchashamiswa nemhando yefirimu uye izvi zvinodaro nekuti yaive yakafanana. Izvi zvinodaro nekuti yaive pedyo nekukwanisa kutora mifananidzo muchiedza.

Saka chakaitika ndechekuti tinobva pa analog kuenda kune imwe fomati, inova vhidhiyo. Izvo zviri granular zvakanyanya. Hazvina analog yakawanda. Uye ndipo panodzikira kunaka. Uye tinozviona pese patinobva pa analog kuenda kune digital format. Pane kurasikirwa kwemhando chaiyo.

Uye zvishoma nezvishoma, hongu, vhidhiyo yakasvika. Uye zvechokwadi [00:07:00] ikozvino nemavhidhiyo edhijitari, tine mhando yepamusoro-soro asi mhando yemufananidzo kana mhando yefirimu zvakaoma kuienzanisa. Ndosaka vagadziri vemafirimu vakuru vachiri kushandisa mafirimu kusvika nhasi. 

Dr. Sara Schaefer: Saka wanyatsonzwisisa izvi.

Ngatitaurei nezvekwakabva mavhidhiyo chaiwo uye zvinonakidza kuti mafirimu nenyanzvi dzepfungwa zvakapindirana sei munyaya iyi kare kare kuma1900. 

Dr. Mattia Rosso: Ehe, iyi inyaya inonakidza yaakataura nezvemurume mumwe chete, Eadweard Muybridge, uyo aive munhu akasiyana zvikuru.

Ndinokurudzira chero munhu anoda kupinda mugomba remakoko kuti averenge nezvake. Asi pfupiso ndeyekuti aive mutengesi wemabhuku, ndokuzorohwa nemusoro, vamwe vanyori vanoti hunhu hwake hwakachinja mushure mezvo. Mushure mekurohwa nemusoro uku anotanga kutora mifananidzo.

Anova mutori wemifananidzo yenzvimbo. Saka mumwe munhu waungafunga saAnsel Adams aizotora mifananidzo yenzvimbo [00:08:00]. Uye panguva yekufamba kwake anosangana nemutengi uye magnet Leland Stanford, Stanford weStanford University. Uye Leland Stanford aida kugadzirisa kubheja.

Aida kugadzirisa bheji rekuti mabhiza anomhanya sei. Mabhiza anobuda pasi nemahwanda ese mana here kana kuti achiri kuchengetedza gumbo rimwe pasi achimhanya. Kuti aite izvi, Muybridge aifanira kushandisa tekinoroji itsva. Saka akagadzira kamera iyi ine waya dzekufamba.

Izvi zvaive zvakarongwa nenzira yekuti bhiza raimhanya nepakati penzira uye raizongosangana netambo dzerwendo uye makamera aizotanga kuvhurwa. Uye mukuunganidza mapikicha aya makumi maviri nemana akagadzira firimu rekutanga. Saka zvinonakidza kuti kuti agadzirise kubheja [00:09:00] pakufamba kwebhiza, aifanira kugadzira firimu. Uye zvinonakidza kuti, kunyangwe pakutanga, aitaura nezve mukana weiyi firimu itsva, yeiyi foto itsva, chaizvoizvo, kubvumira vaimbi kunzwisisa kuti vanhu vaifamba sei, kuti mabhiza aimhanya sei, uye kuti tsandanyama dzaishanda sei.

Dr. Sara Schaefer: Izvi zvinondiyeuchidza chimwe chinhu chandakadzidza kukoreji, chinova chekuti, tsananguro yekumhanya ndeyekuti mahwanda ese mana anobva pasi. Uye ndakadzidza izvi ndichinzwisisa kuti nzou hadzigone kumhanya nekuti dzinorema zvakanyanya. Kufamba kwadzo nekukurumidza igwara nekuti mahwanda adzo mana haagone kubuda pasi panguva imwe chete.

Saka pamwe tingadai tisina kumboziva izvozvo dai pasina murume uyu anoshamisa. Tinokutendai nekutiudza nezvenyaya diki iyoyo. Mungatiudzawo here nezvekuti mavhidhiyo akapinda sei munyika yezvirwere zvekufamba mukati mezana remakore rechi20. 

Dr. Mattia Rosso: Ehe, inyaya inonakidza zvakare [00:10:00].

Chekutanga, pakutanga kwezana remakore rechi20, hongu, pakanga pasina vhidhiyo. Kwaingova nemafirimu chete, uye izvozvo, sezvandakataura, zvaidhura zvikuru. Saka paiva nepfungwa dzaifarira kushandisa mafirimu kuvarwere. Izvi zvaive zvakaoma kuwana. Saka une vanhu vashoma vakaita saMarinescu, Paul Richer, nevamwe vashoma. 

Uye zvakare, ndinofunga kuti mumwe wevanhu vanonyanya kufadza mukubatana kwezvirwere zvemafirimu nekufamba kwatinogona kufunga nezvavo ndiKinnie Wilson, nekuti Kinnie Wilson, zvechokwadi, ndiye anotsanangura chirwere chaWilson uye akatsanangurawo zvimwe zvirwere zvakawanda zvekufamba. Asi akashandisa firimu chaizvo kutora varwere vake uye muunganidzwa wake chaiwo unokosha kudzokera kwazviri. Uye vamwe vanhu vatinofarira nezvezvirwere zvekufamba vaisanganisira James Purdon Martin uyo aivewo nemuunganidzwa wakakura wevarwere vane encephalitis [00:11:00] aneta. Uye muunganidzwa iwoyo unonakidzawo kuongorora. Asi zvechokwadi, kuwanikwa kwefirimu kwaive kushoma Hondo Yenyika yechipiri isati yatanga. Uye zvishoma nezvishoma mushure meHondo Yenyika yechipiri, takava nemafirimu akawanda anotakurika seSuper eight.

Ndipo pakatangawo vatangi vebasa redu, vakaita saDr. Fahn naDr. Marsden, Dr. Lees kushandisa makamera aya anotakurika, makamera ekutora mifananidzo kurekodha varwere. Ndipo pakatangawo makirabhu mashoma e basal ganglia. Paiva nekirabhu ye basal ganglia muNew York yakavambwa naDr. Fahn. Paivawo nekirabhu ye basal ganglia muBritain, yakavambwa naDr. Marsden naDr. Lees vaidawo kushandisa firimu iri kuti vanzwisise kufamba. Dr. Fahn naDr. Marsden vakaungana kuti vape kosi, kosi yakagamuchirwa zvakanaka paAmerican Academy of Neurology inonzi, Unusual Movement Disorders. [00:12:00] Uye iyi yaive kosi yakapindwa nevanhu vakawanda.

Yaiva nzvimbo yekumira chete. Yakazosvika pakati pehusiku, kupfuura maawa maviri atinofunga nezvawo. Uye panguva yemisangano iyi, vaingoratidza mafirimu nemavhidhiyo evarwere vavakarekodha. Uye zvishoma nezvishoma nekufamba kwenguva vakagamuchirawo zvimwe zvipo kubva kuvateereri.

Uye zvaive zvakakurumbira zvekuti pakupedzisira zvakava chiitiko chemazuva maviri. Saka vakaita chikamu chimwe chete nechikamu chechipiri. Uye panguva yemisangano iyi ndipo pakatanga vanhu kuona kuti zvavakadzidza nezvezviitiko zvakasiyana-siyana. Saka paive nekusawirirana kwakawanda, kusawirirana kwakawanda pamusoro pekuti chii chinonzi zviitiko.

Uye zvidzidzo izvozvo zvaive zvakakosha pakutsanangura zviitiko sezvatinofunga nezvazvo nhasi. Uye zvechokwadi ndiye akatangawo kuumbwa kwechaizozova Movement Disorder [00:13:00] Society, uye zvechokwadi kuumbwa kwemunda wezvirwere zvekufamba. 

Dr. Sara Schaefer: Ehe. Uye zvidzidzo izvi zvisina kurongwa uye zvakarongeka zvakazopedzisira zvava mavhidhiyo pasi rose mumadhipatimendi ese.

Uye dambudziko remavhidhiyo rakakurumbira, iro dzimwe nguva rinoramba richipera nekuda kwezviitiko zvakawanda zvinonakidza zvinoratidzwa. Saka mataura nezvenzira shoma dzinoshandiswa nemavhidhiyo evarwere mubasa redu, muchinyora zvinhu zvakasiyana-siyana zvekufamba kusinganzwisisike kwezvinangwa zvekutsanangura, dzidzo kunze kwekamuri rekuongororwa kwekiriniki, kupa mukana wekuona kufambira mberi kwemurwere nekufamba kwenguva, hongu.

Uye zvakare kusimbisa tsananguro dzezviitiko uye kunyange zviyero padanho renzvimbo yese yezvirwere zvekufamba. Unogona kutaura zvishoma nezvechikamu chekupedzisira ichocho uye kuti vhidhiyo yakachinja sei kukura kwedu kwezvinhu zvakaita seUPDRS, semuenzaniso? 

Dr. Mattia Rosso: Ehe, zvechokwadi. Ndakaita hurukuro inonakidza chaizvo nezveizvi naDr. [00:14:00] Goetz naDr. Tanner makore mashoma apfuura, uye zvavakandidzidzisa chaizvo, uye zvandaisambofunga nezvazvo kare, kwaive kukosha kwekurekodhwa kwevhidhiyo paunenge uchigadzira chikero. Saka paunenge uchigadzira chikero, unoda kuva nechikero apo panogona kuva nekubvumirana pakati penyanzvi. Unodawo kuva nezvinhu pachikero zvinogona kudzokororwa zviri nyore.

Saka mavhidhiyo aikosha zvikuru pakusimbisa zviyero izvi uye aikoshawo zvikuru pakugadzira nzira yekudzidzisa vadzidzi. Tese tinoziva kuti chiyero cheUPDRS chine vhidhiyo yekuwedzera apo vanhu vanogona kudzidziswa, apo vadzidzi vanogona kudzidziswa, uye kuva nevhidhiyo iyoyo kuti iite kuti vadzidzi vasvike padanho rekuti chiyero chavo chakavimbika kwakakosha zvikuru.

Asi zvakare pasina vhidhiyo, ndingati kugadzira chikero muchimwe chinhu chinoshanduka-shanduka sekurongeka kwemafambiro kwaizova pedyo ne [00:15:00] kusingabviri. 

Dr. Sara Schaefer: Ngatichinjei nzira dzekushandisa zvinhu pano. Munotaura zvakawanda nezvekushandisa zvinhu nekufamba kwenguva mupepa renyu. Uye sezvinozivikanwa nemumwe wevadzidzisi kana nhengo yedhipatimendi rezvematambudziko ekufamba, munofanira kudzidza kugadzira zvinhu pamabhuku, kunyora mavhidhiyo akanaka uye kugadzira mavhidhiyo pamabhuku muraibhurari yenyu.

Ichi chinhu chandichiri kushanda pachiri. Maitiro iwayo akachinja sei nekufamba kwenguva? Tiudzei nezveBlue Wall yakakurumbira, semuenzaniso. 

Dr. Mattia Rosso: Ehe. Rusvingo rwebhuruu chinhu chakatorwa kare kare. Ndinofunga kuti chakatorwa naDr. Jankovic kuBaylor asiwo chakatorwawo kuRush.

Uye madziro ebhuruu akakosha seruvara nekuti zvaifungwa kuti ndiwo aigadzira musiyano mukuru, chinhu chakakosha kuva nacho, chaive chakakosha kuva nacho mumazuva ekutanga evhidhiyo. Pakutanga nefirimu, hongu, raizova dema nechena, saka izvozvo zvaisazoshanda.

Panyaya yekuchengeta nekunyora mumabhuku, izvozvowo zvakachinja nekufamba kwenguva. [00:16:00] Kunyangwe tichidzokera shure, kana tikafunga nezvekuti kugadzirisa kwakachinja sei, icho chinhu chakachinja zvakanyanya nekufamba kwenguva. Saka kare kare apo nyanzvi dzezvirwere zvekufamba dzaive nefirimu reSuper eight, firimu diki, nzira chete yekugadzirisa yaive yekucheka firimu wobva wainamira pamwe chete kuti ugadzire kugadzirisa. Ehe, zvinhu zvakachinja zvakanyanya nevhidhiyo, asi zvakadaro, kunyangwe nevhidhiyo munhu aida michina yakasarudzika yekugadzirisa vhidhiyo, uye ndipo painyatsovakwa nyanzvi dzakadai saDr. Jankovic nemukadzi waDr. Jankovic.

Saka nzvimbo yekurekodha nekugadzirisa mavhidhiyo paBaylor University. Uye zvakare, izvi zvaida hunyanzvi hwakawanda. Uye zvinova pachena kuti kana tasvika munzvimbo yedhijitari, kuwedzera kwedhijitari, uye tese tine mafoni uye tese tine michina yekurekodha mavhidhiyo, zviri nyore kugadzirisa. Zvakare zviri nyore kurekodha [00:17:00] saka pachava neruzha rwakawanda rwuri kurekodhwa.

Uye zvakare kuchengetedza kwakachinja zvakanyanya nekufamba kwenguva. Mafaira ekuchengetedza aripo, asi anoda kugadziriswa kwakawanda. Anoda tembiricha chaiyo. Ehe, zvakafanana zvinogona kutaurwa nezvemafomati evhidhiyo akaita seVHS. Kunyangwe, ndichati VHS inogona kuora zvakanyanya kupfuura firimu kana ikachengetwa zvakanaka firimu inogara kwenguva refu.

Uye takachinja zvikuru patakachinja kubva pakuva nemavhidhiyo ese aya, maDVD aya, maCD aya. Takazotanga kushandisa digital uye ndipo pakaita nzvimbo dzakawanda dzakadai seBaylor, University of Toronto, pasi pekutungamirirwa naDr. Lang nedzimwe nzvimbo dzakawanda dzakaisa simba guru mukushandura zvainzi analog kuita mafomati edhijitari akazara. Saka mazuva ano tine mukana mukuru wekuwana mafomati edhijitari. Asi izvi zvinodawo kuti tinyatso shanda nesimba pakuchengetedza ruzivo urwu. Ndichatungamira vaverengi nevateereri pano kune chinyorwa chinoshamisa chaDr. Dukar.

Kune zvimwe, zvechokwadi mumabhuku nezvekuchengetwa kwemabhuku. Uye chimwe chinhu chinotaurwa naDr. Dukar ndechekuva nehurongwa hweHIPAA hunoenderana neHIPAA apo munhu anogona kuchengeta mavhidhiyo aya uye oedza kuve neruzivo rwakadzama rwekuti mavhidhiyo evarwere anochengetwa sei, saka kuva nechiratidzo chemurwere, kuvawo nechiratidzo chemamiriro emurwere kana zviitiko zvemurwere uye kuva nenzira dzakawanda dzekusvika paruzivo irworwo.

Dzimwe nzira, hongu, kuchengetedza dhatabhesi yakasiyana yemavhidhiyo ese akarongwa zvichienderana nezviitiko nenguva uye chiremba ari kutevera ID yemurwere. Asi zvechokwadi zvakakosha kuti zvese izvi zvive zvakachengeteka. Uye zvese izvi zvinofanirawo kutevedzera HIPAA.

Dr. Sara Schaefer: Saka tinotaura zvakawanda nezvenhoroondo ye [00:19:00] vhidhiyo. Uye makataura nezvekugadziridza uchishandisa chigero neglue uye kuti izvozvo zvakachinja sei. Uye tave kukwanisa kushandisa mavhidhiyo zvakanyanya nekuona zvinhu zvishoma nezvishoma, izvo zvandinoda kuita mumavhidhiyo, semuenzaniso.

Uye dzimwe nzira dzatakashandisa mavhidhiyo nezvirwere zvekufamba. Chii chaunoona mune ramangwana? Kunyanya kune hurukuro dzakawanda mumunda wekurapa uye nezve AI nekudzidza kwemuchina, kutarisa mavhidhiyo uye kuita sarudzo pamusoro pezvingave zviri kuitika kumurwere.

Une bhora rako rekristaro raunoda kugovana nesu here? 

Dr. Mattia Rosso: Ehe, ndinofunga kuti pane mukana mukuru wehunyanzvi neAI, pamwe nekuona kwekombiyuta, ndichataura izvozvo. Uye ndinofunga kuti kune nzira mbiri idzo AI yekuona kwekombiyuta ingabatsira nadzo.

Chinhu chekutanga chingabatsira ndechekuti zviri mu catalog hazvina kururama. Dhigirii [00:20:00] rekudzikira kwechirwere iro murwere ane Parkinson's anaro, kana kuti murwere ane titubation centre. Uye ndinofunga izvi sezvishandiso zvine hunyanzvi zvatinogona kushandisa kugadzirisa zvakanangana neboka revanhu.

Chandinofungawo chingave chinonakidza ndechekuti tishandise AI kuti tinzwisise zvishoma nezvenzvimbo yemuganhu. Saka parizvino tine zviitiko izvi zvakatangwa. Asi hongu tinoziva kuti kusagadzikana kwekufamba kunokonzerwa nekupindirana uku nenzvimbo dzisina kujeka.

Saka ndinofunga semuenzaniso, kuva neAI kunotibatsira kunzwisisa kana jerk yatinoona iri jerk isina kunaka kana tichienzanisa ne myoclonic jerk zvingava zvinonakidza. Ini ndinofungawo kuti AI inogona kunge inonakidza pakutiita kuti titarise kunze kwekusagadzikana kwekufamba, semuenzaniso, kutarisa kuvapo kwemaitiro uye manakiro ekunonoka kwatinako muzvirwere zve upper motor neuron kana kuti manakiro ekunonoka atinawo muzvirwere zvepfungwa.

Ndinofunga izvozvo zvinogona kutipa [00:21:00] mukana wakanaka wekuti tinganyatso patsanura sei mamiriro aya uye kusimbisa zvatinoziva kubva paruzivo rwedu. Ini ndinofungawo kuti kumwe kushandiswa kweAI kungave kutarisa murwere mudzimba dzavo uye nekutaura izvi ndiri kuedza kunzwisisa pfungwa yekuti kana murwere auya kukiriniki yedu, tinongowana kachidimbu kenguva uye tinovaita kuti vaite mamwe mafambiro ayo akajairika uye anobatsira zvikuru, asi anogona kunge asingaratidzi kuti maitiro avo ezuva nezuva akaita sei.

Saka ndinofunga kuti izvozvo zvinogona kuva mukana, ndichinyatsoziva kuti bradykinesia rigidity iri kukanganisa sei varwere muhupenyu chaihwo. Kuti kuenzana kwavo kuri kukanganisa sei munharaunda yechisikigo. Ndiyo imwe mukana weizvi, iyo ichatungamira vateereri kune chinyorwa chakanyorwa naLuca Marsili, muna 2025 chete icho chinonakidza chaizvo.

Ini ndinofunga kuti chikamu chekupedzisira chekufunga nezvacho chinongova chinyorwa chetsika uye chehunhu. Pano ndichatungamira vateereri kuchinyorwa chakanyorwa naChristos Ganos, Tony Lang naMichael Stanley gore rino muBrain pavanotaura nezvebasa guru revhidhiyo asiwo zvimwe zvezvinorehwa netsika.

Uye chimwe chezvinhu zvinoitwa nevanyori munyaya iyi, chandinofunga kuti chinonakidza zvikuru, kuenzanisa murwere ari mukiriniki nemurwere ari munzvimbo yavo yechisikigo uye kubvunza mubvunzo wekuti, mukiriniki tiri kunyatsoratidza nyaya yese yemunhu here?

Saka kuva nevhidhiyo inzira yekutsigira uye kutarisa hupenyu hwemurwere, kwete kumba chete, kwete kungoyera mafambiro ake, asi kunzwisisa nyaya yake nenzira yakazara. Uye pakupedzisira chinyorwa chekupedzisira chandichawedzera ndechekuti, hongu, tinorarama munyika umo vhidhiyo inogona kuwanikwa nyore nyore nevanhu vese. Saka tinofanira kunyatsofungisisa kana tikaisa vhidhiyo yemurwere pa internet, kuti vhidhiyo iyoyo ingashandiswa sei. Saka chimwe chinhu [00:23:00] pane chinyorwa chetsika chandinofunga kuti tichafanira kudzidza nekunzwisisa. 

Dr. Sara Schaefer: Kune zvakawanda zvekufunga nezvazvo. Tine maEEG ekumba anoshanda maawa makumi maviri nemana uye mazuva akawanda nezvimwe zvakadaro, uye nzira dzekutarisa vanhu vari mumba, uye ndakanga ndisati ndambofunga nezvekugadzirisa mamiriro ezvinhu evhidhiyo yekumba uye matambudziko ekufamba kana kuti AI ingabatsira sei kutsiva kana sekuwedzera kune kumwe kuongorora kwekufamba kwevarwere. Zvakadai semyoclonus, sezvamakataura. Zvakawanda zvekufunga nezvazvo uye ndinokurudzira vateereri vedu vese kuti vaende kunoverenga chinyorwa chine nyaya dzinonakidza dzandine chokwadi chekuti dzichafadza vateereri vedu vese.

Tinokutendai nekubatana nesu nhasi, Mattia. 

Dr. Mattia Rosso: Maita basa mose nekuteerera. [00:24:00] 

Kutenda kwakakosha kuna:


Mattia Rosso, MD
Yale Chikoro cheMishonga
New Haven, USA

Host(s):
Sara Schaefer, MD 

Yale Chikoro cheMishonga

New Haven, CT, USA